شرطيت و مانعيت است « 59 » مشهور فقها و اصوليين احكام وضعيه را در سه موضوع بالا محصور دانسته‌اند . ولى بعضى صحت و بطلان و عزيمت و رخصت « 60 » و تقدير « 61 » و حجيت را نيز از احكام وضعيه شمرده‌اند . حق اينست كه چون موضوعات اخير قابل اندراج در سه موضوع بالاست مستقلا ذكر نگرديده . ادلّه احكام : ادلهء احكام ، منحصر بكتاب اللّه ( قرآن مجيد ) و سنت ( احاديث وارده از معصوم ) و عقل و اجماع است كه در پيرامون هريك بشرح مختصرى ميپردازيم : 1 - كتاب اللّه : قرآن كريم راهنماى كليه احتياجات جامعه اسلامى است كه طبق مقتضيات زمان و مكان طي 23 سال بتدريج بر پيغمبر اكرم نازل گرديده و شامل قسمتهاى ذيل است . الف - أصول اعتقادات از اثبات صانع و توحيد و صفات حق و علل

--> ( 59 ) - أول چون زوال شمس از دايره نصف النهار كه سبب وجوب فعلى نماز ظهر است . دوم مانند طهارت كه شرط صحت نماز است سوم چون نجاست كه مانع از صحت نماز مىباشد . ( 60 ) - مثال عزيمت : لزوم قصر ( بنا بمذهب شيعه ) درمورد تماميت شرايط سفر يعنى نمازگذار مرخص نيست كه درمورد مذكور تمام بخواند . و مثال ترخيص : چون ترك اذان و اقامه در جائىكه جماعت منعقد است كه بنا بقول مشهور اتيان آن جائز است . ( 61 ) - تقدير يعنى وجود چيزى را معدوم شمردن و فرض نمودن . مانند وجود آب نسبت به مريض كه بواسطه اغتسال به آن زبان مىبيند كه در حكم نبودن آب محسوب است .